مقدمه‌ای بر مصرف قند در جهان

قندهای آزاد به مونوساکاریدها (مانند گلوکز، فروکتوز) و دی ساکاریدها (مانند ساکارز یا شکر سفره) گفته می‌شود که توسط سازنده، آشپز یا مصرف کننده به غذاها و نوشیدنی ها اضافه می‌شود و همچنین قندهایی که به‌طور طبیعی در عسل، شربت‌ها، آب‌میوه‌ها و کنسانتره آب میوه وجود دارند. بسیاری از قندهای مصرف شده امروزه در غذاهای فرآوری شده که معمولاً به‌عنوان شیرینی دیده نمی‌شوند، “پنهان” شده‌اند. به‌عنوان مثال، 1 قاشق غذاخوری سس کچاپ حاوی حدود 4 گرم (حدود 1 قاشق چای‌خوری) قند آزاد است. یک قوطی نوشابه شیرین شده با شکر حاوی 40 گرم (حدود 10 قاشق چای‌خوری) قند آزاد است.مصرف قندهای آزاد در سراسر جهان بسته به سن، محیط و کشور محل سکونت متفاوت است به‌نحوی که دستورالعمل‌های غذایی، آداب و رسوم محلی و میزان و نوع دسترسی به منابع تامین قند در میزان مصرف موثر آن می‌باشد. به‌عنوان نمونه در اروپا، میزان مصرف قند در بزرگسالان از حدود 7 تا 8 درصد کل انرژی دریافتی (در کشورهایی مانند مجارستان و نروژ)، تا 16 تا 17 درصد (در کشورهایی مانند اسپانیا و بریتانیا) متغیر است. لازم به‌ذکر است که میزان مصرف قند در میان کودکان بسیار بالاتر است (از حدود 12 درصد در کشورهایی مانند دانمارک، اسلوونی و سوئد تا نزدیک به 25 درصد در کشور پرتغال). این موضوع حتی می‌تواند در محیط‌های روستایی و شهری نیز متفاوت باشد. بر اساس داده‌های مرکز بهداشت جهانی (WWW.WHO.INT) در جوامع روستایی در آفریقای جنوبی میزان مصرف قند ٪۵.۷ است درحالی که این میزان در جمعیت شهری ٪۳.۱۰ است.

بر اساس ارزیابی‌های سازمان بهداشت جهانی (WHO) میانگین مصرف روزانه قندهای آزاد در دنیا بیش از 10 درصد از کل انرژی دریافتی افراد معادل 50 گرم (12 قاشق چای‌خوری) است و به‌طور مشخص در کشور عزیزمان ایران مقدار سرانه‌ی مصرف قند تقریبا برابر با 29 کیلوگرم به ازای هر نفر در سال می‌باشد.

تاریخچه صنعت قند در ایران

اگر چه از دیرباز چغندرقند از نقطه نظر گیاه‌شناسی برای ایرانیان به‌عنوان گیاهی پرارزش شناخته شده بود ولی تا سال 1310 تولید و ازدیاد آن عملا توجیهی نداشت. صنعت قند در ایران در سال 1273 با احداث اولین کارخانه قند در کهریزک پایه‌گذاری شد ولی به‌علل مختلف تا سال 1310 متوقف ماند و در این سال اولین محصول این کارخانه با مقدار 42 تن به بازار عرضه شد. دومین کارخانه قند در سال 1312 در کرج به بهره برداری رسید و بدین صورت طی سالیان 1310 تا 1320 با احداث 6 کارخانه قند، میزان تولید قند و شکر در کشور به 35 هزارتن رسید. شایان ذکر است که با برنامه‌ریزی و سرمایه‌گذاری‌های صورت گرفته طی نزدیک به یک قرن در صنعت قند، در حالی سطح زیر کشت چغندرقند از ۲ هزار هکتار به حدود 120 هزار هکتار رسیده است (افزایش60 برابری) که با ارتقاء دانش کشاورزان، بهبود ارقام و توسعه مکانیزاسیون، میزان تولید چغندرقند از 19 هزار تن به بیش از 6 میلیون و پانصد هزار تن رسیده است (افزایش340 برابری). (با استناد به نشریه علمی چغندرقند https://jsb.areeo.ac.ir/)

در حال حاضر نیاز سالانه کشور ایران به شکر حدود 2 میلیون و 500 هزار تن می باشد که حدود 1 میلیون و 500 هزار تن آن در داخل کشور تولید می‌شود. از این میزان، حدود 61 درصد از تولید داخل از محل کشت چغندرقند و مابقی از نیشکر تامین می‌گردد. از لحاظ سطح زیر کشت، ایران سی امین کشور نیشکر کار و دوازدهمین کشور چغندرکار در جهان می‌باشد. با توجه به اینکه شکر یک ماده اولیه پرمصرف است و برای تامین شکر مورد نیاز مجبور به واردات حدود یک میلیون تن از کشورهای دیگر هستیم، در نتیجه صنعت قند یک صنعت مادر و دارای توجیه اقتصادی تلقی می‌شود و به تبع آن چغندرقند به‌علت راندمان حدود 8/7 تن شکر در هکتار و مصرف آب حدود 12 هزار مترمکعب در هکتار نسبت به نیشکر با راندمان 6/6 تن شکر در هکتار و مصرف آب 32 هزار مترمکعب در هکتار از مزیت بیشتری برخوردار می‌باشد. لذا چغندرقند یک محصول کشاورزی استراتژیک محسوب می‌شود و از همین رو طبق سیاست گذاری دولت و بالاخص وزارت جهادکشاورزی، جایگاه ویژه‌ای در الگوی زراعی کشور برای آن ترسیم شده است که نه‌تنها مشمول حمایت های مالی مانند تامین کود مناسب و قیمت تضمینی خرید از تولیدکنندگان می‌شود، بلکه به‌منظور مدیریت مزارع و افزایش بهره‌وری تولید، کشاورزان این حوزه از حمایت‌های فنی محققان و کارشناسان مراکز تحقیقاتی و آموزشی جهاد کشاورزی در سطح استان‌های هدف جهت انتخاب نوع بذر و ارقام مقاوم و پرمحصول بهره‌مند هستند.

زمان کشت چغندرقند

زراعت چغندرقند در ایران به دو روش کشت پائیزه و بهاره انجام می‌شود، کشت بهاره در سطح حدود 95 هزار هکتار و اکثرا درمناطق معتدل کشور مرسوم است اما کشت پائیزه با سطح حدود 30 هزار هکتار فقط در مناطق گرمسیر و نیمه گرمسیر مثل استان خوزستان، نقاط گرمسیر استان کرمانشاه، بخش‌هایی از استان گلستان، فارس، خراسان و دشت مغان انجام می‌شود. با توجه به هزینه بالای زراعت چغندرقند انتخاب رقم مناسب برای هر نوع از کشت (پائیزه یا بهاره) و متناسب با شرایط هر منطقه یا مزرعه برای به‌دست آوردن بالاترین عملکرد و کیفیت بسیار حائز اهمیت می‌باشد. در صورتی که در انتخاب رقم دقت لازم صورت نگیرد ممکن است خسارت جبران ناپذیری به کشاورز وارد شود، به‌طور مثال اگر در کشت پائیزه رقم مقاوم به ساقه روی (بولتینگ) انتخاب نشود درصد زیادی از بوته‌ها به ساقه می‌روند که به شدت عملکرد وکیفیت کاهش می‌یابد و یا در مزرعه‌ای که سابقه آلودگی به بیماری دارد اگر رقم مقاوم مناسب با آن بیماری کشت نشود عملکرد و عیار کاهش می‌یابد.

باتوجه به وابستگی تولید شکر در ایران به منابع آبی و چالش کمبود آب در کشورمان، افزایش تولید این محصول نیازمند اتخاذ تدابیر جدید و اعمال سیاست‌های نوآورانه می‌باشد لذا در سالیان اخیر توجه ویژه‌ای به کشت چغندرقند پاییزه شده است چرا که با مصرف هفت هزار مترمکعب آب در هکتار، نیاز آبی آن حدود 60 % چغندرقند بهاره و 20 % نیشکر می‌باشد بعلاوه اینکه راندمان شکر در هکتار چغندرقند پاییزه نیز بیش از ارقام بهاره و نیشکر است.

ارقام مناسب کشت بهاره چغندرقند

در زراعت بهاره چغندرقند مشکل اصلی وجود بیماریهای مهمی مثل رایزکتونیا و رایزومانیا می‌باشد که در اکثر مناطق شیوع پیدا کرده، البته شدت هر یک از بیماریهای مذکور در مناطق مختلف متفاوت است. لذا در توصیه یک رقم برای کشت در هر منطقه‌ای باید بر اساس اطلاع از نوع و شدت بیماری در آن منطقه باشد. خوشبختانه ارقامی که مجوز وارد شدن به کشور را می‌گیرند حداقل مقاومت به یک یا چند بیماری و یا نماتد را دارا هستند هر چند درجه مقاومت آن‌ها متفاوت است. لذا با توجه به شرایط هر مزرعه از نظر نوع بیماری باید رقم مناسب انتخاب شود چرا که در صورت عدم انتخاب رقم مناسب، خسارت بیماری بر روی چغندرقند باعث کاهش عملکرد و عیار آن خواهد شد و ضرر و زیان اقتصادی برای کشاورز به‌دنبال خواهد داشت. در بین ارقام بهاره شرکت هیلزوگ ارقام کارتا (KARTA) و ریولتا (RIVOLTA) سه مقاومته هستند یعنی به رایزومانیا، رایزکتونیا و نماتد مقاوم هستند و لذا برای مناطقی که هر سه مشکل وجود دارد توصیه می‌شوند. از طرف دیگر، ارقام آلبوس (ALBUS) و بالاتون (BALATON) که توسط این شرکت ارائه می‌شوند دو مقاومته هستند و برای مناطقی که دو بیماری مهم رایزومانیا و رایزکتونیا را به‌طور همزمان دارند توصیه می‌شود.

خوشبختانه شرکت هیلزوگ اولین رقم مقاوم به خشکی به‌نام ماروین (MARVIN) را برای شرایط ایران اصلاح و تولید کرده است که اخیراً معرفی و ثبت شده است، این رقم برای شرایطی که با کمبود آب مواجه هستند توصیه شده است تا با حداقل مصرف آب عملکرد قابل قبولی حاصل گردد.

برخی مناطق و یا مزراعی هم وجود دارند که یا آلوده به بیماری نیستند و یا برای اولین بار زیر کشت آبی قرار می‌گیرند. در اینگونه مزارع بهتر است ارقامی با پتانسیل عملکرد بالا کشت شوند تا حداکثر عملکرد در واحد سطح به‌دست آید، شرکت هیلزوگ برای اینگونه مزارع رقم رستا (RASTA) و دوروتی (DOROTEA) را توصیه کرده است. این دو رقم مقاومت به رایزومانیا دارند اما نسبت به رایزکتونیا و نماتد تحمل‌پذیری کمتری دارند. با این‌وجود، در مزراع مذکور که مشکل بیماری خاصی ندارند می‌توانند عملکرد و عیار بسیار خوبی داشته باشند.

نمایی از مزرعه و ریشه رقم بهاره دوروتی – جلگه رخ استان خراسان رضوی

ارقام مناسب کشت پائیزه چغندرقند

ارقامی مورد استفاده برای کشت پاییزه باید حتماً مقاوم به ساقه‌روی (بولتینگ) باشند. مقاومت به ساقه‌روی به‌صورت ژنتیکی و طی فرآیند اصلاح رقم در رقم‌های خاصی ایجاد می‌شود. لذا ارقام توصیه شده برای کشت بهاره نباید به‌صورت پائیزه کشت شوند چون صدرصد به ساقه خواهند رفت. درجه مقاومت به ساقه‌روی در ارقام پائیزه نیز در ارقام مختلف متفاوت است و لذا در مناطق سردتر برای کشت پائیزه چغندرقند باید از ارقام با درجه مقاومت بیشتر به ساقه‌روی استفاده شود که رقم موناتونو (MONATUNNO) از شرکت هیلزوگ یکی از مقاوم‌ترین ارقام به ساقه‌روی در ایران است که برای مناطق با آب‌ و هوای خنک‌تر از خوزستان  مثل سرپل ذهاب، دشت مغان و بخش‌هایی از استان گلستان، استان فارس و استان خراسان پس از ارزیابی‌های متعدد در این مناطق توصیه شده است. این رقم همچنین تحمل خوبی به بیماری لکه برگی(سرکوسپورا)، سفیدک سطحی و خشکی دارد.

نمایی از مزرعه و ریشه رقم پاییزه موناتونو – سرپل ذهاب استان کرمانشاه

در خوزستان به‌دلیل رطوبت نسبی بالا و خصوصاً در سال‌هایی که بارندگی زیاد باشد شدت بیماری سرکوسپورا زیاد می‌شود و لذا در زراعت چغندرقند پائیزه خوزستان رقمی باید انتخاب شود که علاوه بر مقاومت به ساقه‌روی، مقاومت خوبی به سرکوسپورا داشته باشد که یکی از مناسب‌ترین رقم‌ها برای خوزستان رقم هانی (HONEY) از شرکت هیلزوگ می‌باشد. این رقم در تحقیقاتی که توسط بخش تحقیقات چغندرقند مرکز تحقیقات کشاورزی صفی آباد انجام شده در مقایسه با 21 رقم دیگر از شرکت‌های مختلف، بیشترین عملکرد و عیار را داشته است.

مزرعه و فرم ریشه رقم هانی – شهرستان شوش استان خورستان

ارقامی مثل وانیلا (VANILLA) و نِرو (NERO) از شرکت هلیزوگ نیز برای کشت در خوزستان توصیه شده‌اند. رقم وانیلا علاوه بر عملکرد بسیار بالا و مقاومت به ساقه‌روی، مقاومت خیلی خوبی به سرکوسپورا دارد.

مزرعه و فرم ریشه رقم وانیلا- کشت و صنعت شهید بهشتی استان خوزستان

تغذيه چغندرقند

چغندرقند نیاز غذایی بالایی دارد و برای مدیریت صحیح تغذیه چغندرقند بهتر است آزمون خاک (تجزیه خاک) انجام شود و بر اساس عناصر موجود در خاک و نیاز گیاه کودهای شیمیایی مورد نیاز مصرف شوند. در صورت امکان، بهتر است کودهای حیوانی پوسیده به مقدار 15 تا 25 تن در هکتار قبل از شخم نیز مورد استفاده قرار گیرد. علاوه بر این، از سایر کودهای آلی مثل کود مرغی، کمپوست و ورمی کمپوست هم می‌توان استفاده کرد. به‌طور معمول تمام كودهای فسفره از منبع سوپرفسفات و يا فسفات آمونيم و تمام كودهای پتاس از منبع سولفات پتاسيم و يا كلرورپتاسيم و مقدار کمی ‎از كودهای نيتروژن از منبع اوره خصوصاً در صورت وجود کلش در زمین قبل از كشت مصرف می‎شود (کود نیتروژنه در زمین‌هایی که دارای کلش زیاد هستند به تجزیه و پوسیدگی کلش کمک می‌کند). همانطور که قبلاً هم ذکر گردیده توصیه می‌شود کودهای پایه قبل از شخم مصرف شوند نه قبل از دیسک یا کولتیواتر تا در عمق مناسب خاک قرار گیرند و به‌راحتی در دسترس ریشه گیاه باشند. عمليات پخش كود با استفاده ‎از كودپاش دوار يا سانتريفیوژ و یا کودکار انجام می‌‎شود. بررسی‌های انجام شده نشان داده است كه ‎از بين عناصر كم‌مصرف يا ريزمغذيها، چغندرقند به عناصر روی، منگنز، بور و آهن بیشتر نیاز دارد و مصرف این کودها اثر مثبتی بر رشد چغندرقند دارند. بهتر است کودهای ریزمغذی را هم قبل از کاشت با خاک مخلوط کرد تا در تمام طول فصل رشد در اختیار گیاه قرار گیرند، البته بعد از سبز شدن گیاه و با ایجاد سطح برگ کافی در بهار، با گرم شدن هوا محلول‌پاشی بر روی برگ‌ها و یا مصرف به‌همراه آبیاری هم مفید خواهد بود. یکی از کودهای توصیه شده بدین منظور کود آلی کیتوبیت (CHITOBEET) است که شامل عناصر روی و بور می‌باشد و به‌صورت اختصاصی برای چغندرقند تولید شده است به‌نحوی که با افزایش سنتز کلروفیل و سوخت و ساز، نقش مهمی در رشد و نمو گیاه ایفا می‌کند. همچنین با افزایش فعالیت‌های آنزیمی و متابولیت‌های گیاهی به‌طور قابل توجهی بر افزایش عملکرد و درصد قند در ریشه چغندر موثر است.

كود نيتروژن (اوره) یکی از عناصر غذایی ضروری برای چغندرقند است که معمولاً در دو یا سه مرحله به‌صورت سرک مصرف می‌شود. در کشت پائیزه چغندرقند کود سرک یک مرحله در پائیز بعد از تنک و وجین و مرحله دوم و سوم حداکثر تا اواخر اسفند ماه بایستی مصرف شود. مصرف دیر هنگام کود نیتروژنه در اواخر فصل رشد مضر است و با افزایش رشد برگی و تجمع ازت مضره در ریشه کاهش درصد قند و استحصال قند در کارخانه قند را در پی خواهد داشت. به‌طور کلی بهتر است از مصرف زياد نیتروژن خودداری شود و تنها به‌اندازه نیاز و بر اساس تجزيه خاک مصرف شود. مصرف بیش‌ازحد کود نیتروژنه می‌تواند گیاه را در برابر بیماری‌های قارچی و آفات ضعیف‌تر کند.

آبیاری چغندرقند

آبياری اول بايستی به‌نحوی صورت گيرد كه زمين و پشته‎ها به‌طور يكنواخت خيس شوند، اين عمل باعث رسيدن رطوبت كافی به بذر و يکنواخت سبز شدن آن‌ها می‌شود. روش آبیاری بارانی از آبیاری نشتی برای چغندرقند هم برای سبز شدن یکنواخت بوته‌ها بهتر است و هم نایکنواختی و آبگرفتگی در مزرعه اتفاق نمی‌افتد که پوسیدگی‌های ریشه را تشدید می‌کند. برای اينكه چغندرقند يكنواخت و خوب سبز شود حتماً بايد مدتی پس از آبیاری اول و در زمانی که نوک گیاهچه چغندرقند (کوتیلدون‌ها) می‌خواهند از خاک خارج شوند آبیاری سبک برای سله‌شکنی انجام شود. آبیاری در مراحل بعدی بسته به میزان بارندگی و گرمای هوا به مقدار مورد نیاز انجام می‌شود. توصیه می‌شود زمان نزدیک به برداشت مقدار آب آبیاری کم شود تا با یک تنش ملایم انتقال مواد غذایی از برگ‌ها به ریشه تسریع شود و عملکرد و درصد قند افزایش یابد.

آفات چغندرقند

در کشت پائیزه چغندرقند نسبت به کشت بهاره آن آفات کمتری وجود دارد. اما بسته به شرایط آب و هوایی در هر سال و اینکه زراعت قبل، چه محصولی بوده است ممکن است شدت طغیان و خسارت آفات متفاوت باشد. بعد از سبز شدن گياه، ضروری است كه مزارع از نظر آلودگی به آفات به‌ویژه برگ‌خوارها مانند کارادرینا و طوقه‌بر يا آگروتیس مورد بررسی قرار گيرد تا در صورت نياز، با استفاده از سموم توصیه شده توسط کارشناسان، به‌موقع اقدام به سمپاشی نمود. سمپاشی بهتر است در صبح و يا عصر با سم‌پاش بوم‌دار پشت تراکتوری انجام شود. لازم به ذكر است كه تقریباً بذر همه ارقام چغندرقند علاوه بر قارچ‌کش به سم حشره‌كش نیز آغشته هستند و قادر خواهد بود برخی از آفات اوايل فصل و تا حدود یک ماه بعد از کشت را تا حدودی كنترل نمايد. البته با توجه به مقدار بسیار کم حشره‌کش همراه بذر، اگر تراکم و شدت آفت زیاد باشد سم‌پاشی هم لازم خواهد بود.

مدیریت علف هرز در مزارع چغندرقند

از عمده‌ترین و اصلی‌ترین عوامل کاهنده‌ی عملکرد چغندرقند، وجود علف‌های هرز در این مزارع می‌باشد و در مقایسه با سایر عوامل خسارت‌زا، بالاترین خسارت را به محصول وارد می‌کند. در مزرعه هر گیاهی غیر از محصول اصلی، علف هرز محسوب می‌شود.

چغندرقند گیاهی است که قدرت رقابت زیادی با علف‌های هرز نداشته و علف‌های هرز قادر به کاهش قابل توجه این محصول می‌باشند. دلایل آسیب‌پذیری چغندرقند در مقابل علف‌های هرز را می‌توان به عواملی نظیر ارتفاع کم بوته چغندرقند، طولانی بودن دوره بحرانی رقابت و فصل رشد، نیاز غذایی بالای آن، وجود آفات مشترک بین چغندر و علف‌های هرز، آرایش کشت و تراکم پایین مزارع و غیره نسبت داد.

در نتیجه مبارزه با علف‌های هرز در زراعت چغندرقند یکی از مشکل‌ترین و حساس‌ترین کارهاست و اگر به‌موقع با علف‌های هرز مبارزه نشود ممکن است خسارت جبران ناپذیری به محصول وارد شود.

علف‌های هرز دارای تنوع زیادی هستند و می‌توان آن‌ها را به راه‌های مختلف طبقه‌بندی کرد. با توجه به پیدایش علف‌کش‌های انتخابی، بهترین طبقه‌بندی علف‌های هرز، تقسیم‌بندی آن‌ها به‌شکل ذیل می‌باشد:

• علف‌های هرز پهن برگ مانند تاج خروس، سلمه تره، تاجریزی، خرفه، پیچک، خارشتر، خارخسک و..
• علف‌های هرز باریک‌برگ مانند سوروف، فالاریس، قیاق، اویارسلام، پوآ (چمن)، دم روباهی، پنجه مرغی
• علف هرز انگلی سِس

مرحله گیاهچه‌ای علف هرز مناسب‌ترین مرحله رشد به‌منظور کنترل آن می‌باشد و استفاده از ادواتی مانند پنچه غازی، کولیتواتر شمشیری، کولیتواتردوار و مبارزه شیمیایی، موثر و اقتصادی می‌باشد. در مزارع چغندرقند دوره بحرانی رقابت علف هرز عمدتاً از 4 تا 12 برگی چغندرقند می‌باشد که هر روز تأخیر در مبارزه با علف‌های هرز در این دوره‌ها، درصدی از عملکرد و عیار قند را کاهش می‌دهد. مهمترین علف‌کش اختصاصی چغندرقند برای پهن‌برگ‌ها و انگل سِس فن مدیفام+دس مدیفام+اتوفومازیت (امولسیون 4/27 %) و مهمترین باریک برگ‌کش گالانت سوپر می‌باشد.

برداشت چغندرقند

زمان مناسب برداشت چغندرقند بسته به تاریخ کاشت، شرایط آب و هوایی و برنامه‌ریزی برداشت کارخانه‌های قند در مناطق مختلف کشور متفاوت است. يكی از موارد مهمی كه قبل از برداشت محصول بايستی به آن توجه كرد داشتن رطوبت مناسب خاک در زمان برداشت است به‌طوری‌که نه آنقدر رطوبت زیاد باشد که فشردگی خاک ایجاد شود و گل به ریشه بچسبد و نه آنقدر رطوبت کم باشد که برداشت با مشکل مواجه شود و کلوخه ایجاد گردد. نکته‌ی دیگر اینکه هرچه به زمان برداشت نزدیک‌تر می‌شویم باید از مقدار آب آبیاری کم شود یا فواصل آبیاری طولانی‌تر شود تا با ایجاد تنش ملایم رطوبتی، گیاه چغندرقند تحریک به انتقال مواد غذایی داخل برگ به ریشه شود و درصد قند افزایش یابد. البته چند روز قبل از برداشت و در صورت نياز می‌توان جهت سهولت كار ماشين آلات برداشت، اقدام به انجام يك آبياری سبك نمود. برنامه برداشت را می‌توان طوری تنظيم كرد كه برداشت از زراعت‌های زود کاشت كه چغندرقند فرصت رشد بيشتری داشته و عملكرد ريشه و درصد قند بالاتری دارند، شروع شود.

برداشت چغندرقند با توجه به شرایط مناسب آب و هوا و رطوبت خاک در زمان برداشت می‌تواند کاملاً به‌صورت مکانیزه انجام شود. در حال حاضر کمباین برداشت که تمام مراحل برداشت را یکجا انجام دهد در ایران خیلی کم است لذا این امر معمولاً با دستگاه‌های جداگانه شامل برگ‌زن، طوقه‌زن، چغندرکن همزمان با ردیف‌کُن و در آخر بارکُن تحقق می‌یابد. برگ زنی باید به‌طور کامل انجام شود و درصورتیکه به هردلیل با یک بار برگ‌زنی به‌طور کامل همه‌ی برگ‌ها حذف نشوند ( مانند کشت پائیزه که حجم برگ‌ها زیاد است) می‌توان دوبار برگ‌زنی انجام داد چراکه وجود برگ همراه چغندرقند و انتقال آن به کارخانه قند نه‌تنها موجب افزایش درصد افت می‌شود بلکه باعث عدم تهویه و پوسیدگی ریشه در سیلوی کارخانه قند خواهد شد.

بعد از برگ‌زنی به‌منظور خشك شدن برگ‌های ریخته شده در سطح مزرعه بهتر است یک روز بعد اقدام به كندن و خارج كردن ريشه‌ها از خاك و ردیف کردن آن‌ها نمود. فاصله‌ی بین برگ‌زنی و کندن ریشه‌ها از خاک نباید طولانی باشد چرا که باعث رشد مجدد برگ‌های جوان می‌شود که این برگ‌ها درصد قند را کاهش می‌دهند.

ريشه‌های برداشت شده نباید به‌مدت طولانی بر روی زمين و در معرض نور خورشيد قرارگیرد چون در این شرایط ریشه پلاسیده شده و پوسیدگی تسریع خواهد شد. ماندن طولانی مدت ریشه‌ی برداشت شده بر روی زمین درصد قند را افزايش نمی‌دهد بلكه چون وزن ريشه با از دست دادن رطوبت كاهش میيابد نسبت قند به وزن کل ریشه بیشتر می‌شود و درصد قند ریشه افزایش نشان می‌دهد اما وزن کل محصول نیز کاهش می‌یابد و با توجه به اینکه چغندرقند بر اساس وزن و درصد قند خریداری می‌شود تاثیری بر درآمد کشاورز نخواهد داشت.

با توجه به وجود بیماری‌های مختلف در مزارع چغندرقند جهت جلوگیری از گسترش بیماری به سایر مزارع، پیشنهاد می‌شود خاك و بقايای ريشه برگشتی به داخل کامیون‌ها بعد از تحویل به کارخانه در محل مناسبی خارج از مزارع تخلیه شود.

جایگاه شرکت هیلزوگ درزراعت چغندرقند

شرکت هیلزوگ (WWW.HILLESHOG.COM) با قدمت حدود 120 سال به‌عنوان یکی از برترین و خوشنام‌ترین تولیدکنندگان بذر چغندرقند در دنیا، ارقام مناسب زیادی برای کشت پائیزه و بهاره با مقاومت‌های مختلف دارد که برای اطلاعات بیشتر توصیه می گردد به وبسایت (WWW.RASHINTEJARAT.COM) یا کاتالوگ ارقام شرکت راشین تجارت کیمیا مراجعه شود. ضمناً شرکت هیلزوگ هرساله اقدام به معرفی چندین رقم جدید می‌نماید که پس از بررسی و ثبت توسط موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه بذر چغندرقند و موسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال، اطلاع رسانی و در اختیار کشاورزان عزیز قرار خواهد گرفت.

“پتانسیل عملکرد بالا”، “ریشه‌ی مخروطی شکل و عمیق”، “طوقه‌ی بسیار کم حجم و کوچک” از ویژگی‌های خاص تمامی ارقام شرکت هیلزوگ می‌باشد.

لازم به یادآوری است که رنگ همه‌ی ارقام شرکت هیلزوگ به رنگ آبی روشن می‌باشند و خیلی از ارقام به‌صورت نیمه پلت (نه لخت  و نه پلت کامل) به بازار عرضه می‌شوند، البته در آینده نزدیک بذر با پلت کامل شرکت هیلزوگ با فرآوری جدید وارد بازار خواهد شد. ضمناً همه‌ی ارقام شرکت هیلزوگ با قارچ کش و حشره کش آغشته می‌باشند که باعث کنترل نسبی بیماری‌های خاک زاد و آفات اوایل فصل رشد مثل کک، کاردرینا و تریپس تا حدود 40 روز بعد از کاشت می‌شود.